Obraz Bernarda Bellotta (Canaletta) pod tytułem „Widok kościoła Bernardynek i kolumny Zygmunta III od strony zjazdu do Wisły” namalowany pod koniec lat sześćdziesiątych XVIII wieku.
Dzisiaj mniej więcej w miejscu widocznego na obrazie zjazdu do Wisły biegnie ulica Grodzka. Tędy przejeżdżają kierowcy pragnący dostać się swoimi pojazdami z Wisłostrady do Trasy W/Z. Tędy również prowadzą przewodnicy przybyłych do stolicy Polski turystów parkujących autokary pod wiaduktem Mostu Śląsko-Dąbrowskiego.
Kto z Państwa zwrócił kiedykolwiek uwagę na prostą, pozbawioną zdobień fasadę kamienicy z adresem Miodowa 20? Zazwyczaj mijamy ją obojętnie a powinniśmy głęboko wciągnąć nosem powietrze, by poczuć zapach… fortuny. Tak, w tej kamienicy zaczęła rodzić się jedna z największych fortun drugiej połowy XIX wieku na ziemiach polskich.
Fragment zabudowy Krakowskiego Przedmieścia jakiej dzisiaj nasze oczy już na tym trakcie nie ujrzą. Czy poznajecie Państwo miejsce?
Grafika, opublikowana w gazecie „Biesiada Literacka” przedstawia Krakowskie Przedmieście przez które przechodzi kondukt pogrzebowy z trumną skrywającą doczesne szczątki Ludwika hrabiego Krasińskiego, ekonomisty, przemysłowca, właściciela wielu majątków ziemskich. Hrabia Krasiński zmarł nagle w Warszawie 21 kwietnia 1895 roku. Po zakończeniu warszawskiej części ceremonii pogrzebowej ciało hrabiego przewieziono do miejscowości Krasne, rodowej posiadłości Ludwika hrabiego Krasińskiego, gdzie spoczęły w miejscowym kościele.
A teraz którą część Krakowskiego Przedmieścia widzimy?
W roku 1818 Joseph Mohr, wikary właśnie utworzonej parafii świętego Mikołaja w leżącej na terenie Austrii miejscowości Oberndorf bei Salzburg uznał, że pasterkę uświetni napisanym przez siebie dwa lata wcześniej wierszem. Tak, kapłana nawiedzała czasem muza i wtedy chwytał za pióro.
Po namyśle doszedł do wniosku, że wiersz stanie się bardziej atrakcyjny jeśli otrzyma oprawę muzyczną. Rankiem, 24 grudnia 1818 roku, odwiedził Franza Grubera, nauczyciela muzyki a jednocześnie parafialnego organistę z prośbą o błyskawiczne skomponowanie prostej melodii. Gruber porzucił przedświąteczne przygotowania i rzeczywiście w tempie imponującym skomponował muzykę do wiersza autorstwa wikarego. Kompozycja została przygotowana na dwa głosy, chór i gitarę. Nowo utworzona parafia jeszcze nie dorobiło się solidnych organów i organista, grający również w innej parafii, posługiwał się kościele w Oberndorf nie do końca sprawnymi organami przenośnymi. Ponieważ nie ufał im ani trochę, zdecydował się na podkład muzyczny dla partii solowych złożony z chóru i gitary.
Przewoźnicy przez Wisłę przed wyruszeniem do pracy. W głębi widoczny zniszczony most Kierbedzia. Zdjęcie w zbiorach Muzeum Warszawy Fotografował Henryk Poddębski.
5 sierpnia 1915 roku około 7:00 rano wycofujące się wojska rosyjskie wysadziły dwa przęsła mostu Kierbedzia. Godzinę wcześniej podobny los spotkał również most Mikołajewski, przez niechętnych carowi Warszawiaków nazywany Trzecim Mostem, a po odzyskaniu niepodległości obdarzony patronatem księcia Józefa Poniatowskiego.
Rosjanie od nacierających Niemców próbowali odgrodzić się Wisłą, co okazało się nieskuteczne i wkrótce Warszawa lewo- i prawobrzeżna znalazła się w rękach nowego okupanta. Przez pewien czas jedynym sposobem przekroczenia Wisły były łodzie ale Niemcy błyskawicznie przystąpili do budowy przeprawy przez rzekę.
Towarzystwo Kredytowe Ziemskie na grafice z roku 1869. Grafika w zbiorach Archiwum Państwowego w Warszawie.
Budynek przy ulicy Kredytowej, mieszczący obecnie między innymi Muzeum Etnograficzne, zna doskonale większość mieszkańców Warszawy. Wzniesiony został w latach pięćdziesiątych XIX wieku według projektu Henryka Marconiego dla Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.
Tymczasem w zbiorach Archiwum Państwowego w Warszawie znajduje się grafika z roku 1840, przedstawiająca obiekt wcześniej stojący w tym miejscu. Określano go różnie, jako Pałacyk Czerwony, Czerwony Dwór, Pałac Oemchinowski lub jako Czerwoną Kamienicę, mając zapewne na uwadze kolor elewacji. Przyjrzyjmy się zatem jego historii.
Zaczęło się od tego, że podskarbi wielki koronny Jan Jerzy Przebendowski herbu Kuna uchodził w oczach wielopokoleniowej arystokracji za nowobogackiego. Rzeczywiście, urodzony w rodzinie średniozamożnej szlachty, majątku dorobił się w drugiej połowie XVII wieku. Żeby podkreślić swój wysoki status społeczny, zdecydował się wznieść pałac doskonale znany podróżującym dzisiaj Aleją Solidarności od placu Bankowego do tunelu Trasy W/Z lub w drugą stronę. Ponieważ jednak zgromadzony majątek nie wystarczył na budowę pałacu godnego dla osoby pretendującej do miana arystokraty, Jan Przebendowski pożyczył całkiem sporo kapitału od swojego przyjaciela, a był nim nie byle kto, bo sam król August II. Na marginesie, pożyczone pieniądze nigdy nie zostały zwrócone.
