Wielka Synagoga. Zdjęcie: Architekt z roku 1902.
16 maja 1943 roku wysadzeniem Wielkiej Synagogi zakończyło się powstanie w warszawskim getcie.
SS-Gruppenführer Jürgen Stroop opisywał to wydarzenie tak:
(…) Piękną klamrą oficjalnego zamknięcia Wielkiej Akcji było wysadzenie w powietrze Wielkiej Synagogi. Przygotowania trwały 10 dni. Synagoga była gmachem solidnie zbudowanym.
Stąd, aby ją za jednym zamachem wysadzić w powietrze, należało przeprowadzić pracochłonne roboty saperskie i elektryczne.
Wejście na cmentarz na Kamionku (połowa XIX w.)
Sobór rzymski z 1059 roku nakazał, ażeby w czasie budowy kościoła zostawiać wokół przestrzeń, przeznaczoną do grzebania zmarłych.
Wszystkie powstające w Warszawie kościoły od początku istnienia miasta, aż do połowy XVIII wieku powstawały z terenem wokół murów przeznaczonym na pochówki.
Ze względów higienicznych i braku możliwości zwiększenia miejsc grzebalnych, konieczne okazało się wyprowadzenie cmentarzy poza miasto.
Czytaj dalej
Mur getta wzdłuż ulicy Grzybowskiej, widok w kierunku wschodnim ze skrzyżowania z ulicą Żelazną
Bundesarchiv 101I-270-0298-07
Wiosną 1940 roku, pod pretekstem ochrony przed epidemią tyfusu, wokół zamieszkałej w większości przez Żydów Dzielnicy Północnej rozpoczęto budowę muru.
2 października 1940 roku zarządzeniem gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera dla ludności żydowskiej utworzono odrębna dzielnicę.
Jej granice w dużej części pokrywały się z linią wzniesionego muru.
Getto zostało zamknięte 16 listopada 1940.
Pałacyk w roku 1914
Źródło: Biblioteka Narodowa
Dawniej w miejscu placyku Wielka Aleja krzyżowała się z drogą Nowowiejską.Mieszkańcy szybko zaczęli ów placyk nazywać Rozdrożem. W roku 1768 przy placyku stał już budynek zajezdny którego projekt przypisuje się królewskiemu architektowi Dominikowi Merliniemu. Austeria miała za zadanie obsługiwać królewskich gości zmierzających na Zamek Ujazdowski.
Zapewne w latach osiemdziesiątych XVIII wieku ten parterowy budynek stał się pałacykiem Pani Elżbiety Grabowskiej, którą pamiętamy dzisiaj jako morganatyczną żonę samego Króla Jegomości.
Od początku XX wieku wydawano co roku obszerny „Przewodnik po warszawskich dworcach kolei żelaznej”, zawierający wszystkie informacje, jakich potrzebował wówczas pasażer.
Kolejki podmiejskie nie miały wtedy dobrej opinii, jeśli poświęcono im specjalne ostrzeżenie. „Należy tu być bardzo ostrożnym przy zawieraniu znajomości, przyjmowaniu cygar, papierosów, kwiatów itp. Szczególnie wystrzegać się należy osobników płci obojej, nieraz o bardzo wytwornej i ujmującej powierzchowności, a w gruncie rzeczy szulerów, handlarzy żywym towarem, którzy obrali sobie te koleje za najkorzystniejszy teren swej niecnej działalności .Towarzystwo Opieki nad kobietami zorganizowało stałe dyżury na wszystkich stacyach…”.
Jedna z głównych ulic Warszawy powstała jako trakt, stanowiący oś, założonej w 1757 roku przez marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego, jurydyki (prywatnego miasteczka).
Początkowo nazywano ją ulicą Bielińską, a, po śmierci marszałka, przemianowano na Marszałkowską.
I, mimo, że od czasów Franciszka Bielińskiego ulica się znacznie wydłużyła, nazwa pozostała do dzisiaj.
Dziesięć niskich słupków zamyka ulicę Żabią, oddziela ją od życia dzisiejszej Warszawy.
Dziesięć kamiennych nagrobków.
Cóż jeszcze pozostało ? Jeden dom, spłacheć przerośniętego trawą bruku i odcinek szyn tramwajowych, wiodących znikąd – donikąd.
Choć tak w szczątkowym stanie, doczekała się jednak ulica Żabia swego dwóchsetlecia.
Warszawy historia ukryta 