Plac Za Żelazną Bramą – Gościnny Dwór

Gościnny Dwór w połowie XIX wieku.

Gościnny Dwór w połowie XIX wieku.

Jurydyka (prywatne miasteczko) Wielopole została założona w roku 1693 przez rodzinę Wielopolskich. zajmowała obszar ograniczony ulicami Elektoralną, Żabią, Graniczną, Grzybowską i Ciepłą.

Z czasem jednym z najważniejszych miejsc na terenie jurydyki stał się rynek, nazywany Targowicą Wielopolską. Wykształciło się się na nim jedno z największych, warszawskich targowisk. Nazwa Targowica przekształciła się z z czasem w Plac Za Żelazną Bramą. Było to nawiązanie do znajdującego się w pobliżu wejścia do Ogrodu Saskiego.

Z czasem, rozwijające się spontanicznie  targowisko zaczęło wymagać uporządkowania i zorganizowania. Jakiekolwiek prace związane z organizacją handlu były jednak niemożliwe bez nakładów finansowych, a na tego rodzaju inwestycję władze miasta nie miały środków.

Gościnny Dwór w połowie XIX wieku.

Gościnny Dwór w połowie XIX wieku.

Dopiero w 1841 udało się plac wraz przylegającymi ulicami wybrukować ale na zbudowanie solidnej hali targowej nie starczyło już pieniędzy. Zdecydowano zatem, że skoro miasto nie dysponuje odpowiednimi środkami należy poszukać ich u prywatnych inwestorów.

19 marca 1841 Rada Administracyjna upoważniła generała Rautenstracha, zarządzającego Komunikacjami Lądowym i Wodnymi do zawarcia umowy z dwoma architektami – Jakubem Gayem i Alfonsem Kropiwnickim. Architekci zobowiązali się wznieść obiekt własnym sumptem i według własnego projektu, a w zamian mieli prawo pobierania przez lat dwadzieścia pięć czynszów od kupców wynajmujących stanowiska. Po upływie tego czasu hala miała zostać przekazana na własność miastu.

Wznoszoną halę, zgodnie z rosyjską tradycją, nazwano „Gościnnym Dworem” – obiekty handlowe o takiej nazwie znajdowały się w wielu miastach carskiego imperium.

Gościnny Dwór - widok z powietrza.

Gościnny Dwór – widok z powietrza.

Hala miała kształt wydłużonego trójkąta na podstawie półkola o obwodzie 280 metrów i otoczona była arkadami z lanego żelaza wspartymi na kolumnach żeliwnych. Mieściła 168 sklepów i tyleż straganów ustawionych we wnętrzu i na obszernym dziedzińcu wewnętrznym. Główne wejście znajdowało się od strony pałacu Lubomirskich. Większość handlujących stanowili kupcy rosyjscy i żydowscy.

W ten sposób, na Placu Za Żelazną Bramą i sąsiednich uliczka powstało największe targowisko Warszawy, a nazwę „Gościnny Dwór” lub „Wielopole” znał każdy mieszkaniec Warszawy.

Koniec 1939/początek 1940. Ruiny Gościnnego Dworu. Żydzi jeszcze handlują produktami żywnościowymi.

Koniec 1939/początek 1940. Ruiny Gościnnego Dworu. Żydzi jeszcze handlują produktami żywnościowymi.

Obiekt przebudowywano dwukrotnie – w latach osiemdziesiątych XIX wieku na dziedzińcu wzniesiono podpiwniczony budynek z przeznaczeniem na składy i sklepy, a w 1916 dziedziniec przykryto przeszklonym dachem.

Kres targowisku położyły niemieckie bomby we wrześniu 1939 roku – zbombardowane, spłonęło. Na Placu Za Żelazną Bramą podczas okupacji funkcjonowało jeszcze targowisko ale już bez udziału kupców żydowskich, którzy znaleźli się w getcie.

Ruiny „Gościnnego Dworu” zostały rozebrane przez Niemców najprawdopodobniej w roku 1940.

Dzisiaj możemy obejrzeć tylko zdjęcia lub szerzej na ten temat poczytać na stronie Warszawskiego Magazynu Ilustrowanego „Stolica”.

http://warszawa-stolica.pl/goscinny-dwor/

*Arek*
www.zwiedzajznami.com.pl

Handel w Gościnnym Dworze w okresie międzywojennym:

Reklamy

Informacje o ZOA

*Warszawy historia ukryta* to projekt realizowany przez miłośników Warszawy, będących jednocześnie przewodnikami miejskimi. Nie ograniczamy się do działalności w Internecie - można spotkać nas na ulicach Warszawy. Więcej na nasz temat można przeczytać w zakładce "Warszawy historia ukryta" . O działaniach, jakie podejmujemy w terenie, informujemy w zakładce "Wydarzenia".
Ten wpis został opublikowany w kategorii Śródmieście Północne i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s